Dit document werd opgesteld door de artistieke begeleider en besproken met de ontwerpers in januari 2003

Het is de 80ste editie van de lichtstoet. Misschien even tijd om stil te staan bij 'LICHT'. Momenteel werken we met generatoren die elektriciteit produceren om voldoende 'stroom' te leveren om meerdere spots en andere elektriciteitsverslindende apparaten aan de klap te krijgen.
Omdat we niet voldoende elektriciteitskabels krijgen van het bestuur om de stekker in het stopcontact van De Swaef te steken. Of zou het zijn dat met die lange kabels misschien het publiek zou onderuit gehaald worden?

Maar hoe deed men het voordien?


Even over het licht zelf. Dit kunnen we onderverdelen in 2 grote groepen:
- het natuurlijke licht: zon, maan, sterren (behalve de filmsterren, niet altijd grote lichten!), bliksem, vuur, glimwormen...
- kunstmatig licht: alle andere vormen om licht te maken

1 vuur:
-hieronder kunnen we dus ook het 'natuurlijke licht' vuur gebruiken dat kunstmatig wordt opgewekt door 'iets' aan te steken:
- vuurstenen op brandbaar materiaal (takjes, papier...)
- zwavelstokjes
- lucifers
- aansteker (principe vuursteentje en gas)
- kaarsen (wiek en was)
- lampion
- fakkels (was)
- petroleumlamp (wiek en petroleum)
- gasbrander
- carbure

2 elektriciteit:
- de elektriciteit op zich is slechts energiebron, ook hier moeten 'toestellen' ervoor zorgen dat de energie omgezet wordt in licht. De elektriciteit kan op verschillende manieren opgewekt worden of beter, de generator kan op verschillende manieren worden 'rondgedraaid':
- stoom
- warmte (kolen, gas, kerncentrale)
- waterkrachtcentrale
- windmolens
- benzine of diesel
- zonnepanelen.

Deze elektriciteit kunnen we nu aanwenden om licht te maken. Edison bracht de eerste gloeilamp uit in 1879. Sindsdien zagen andere vormen van lampen 'het licht':
- gloeilamp: wolframdraad in edelgas (argon) gevulde kolf.
- halogeenlamp: gloeilamp, maar in halogeengas
- buislamp: (ook TL of fluorescentielamp) gas in buis, op rand buis is fluorescerend poeder
- spaarlamp: compacte buislamp met zelfde fitting als gloeilamp.
- spots (lamp + lens): bv. PAR, fresnel, punt....

Een bijzondere vorm van licht is de laser, een sterke bundeling van het licht tot één straal maakt deze zo specifiek.

Een andere merkwaardige vorm is de fosforescentie: het licht (natuurlijk of kunstlicht) wordt tijdelijk opgeslagen en bij duisternis opnieuw vrij gegeven. Bijvoorbeeld de wijzers van een uurwerk.

Op deze wijze zouden we een reeks wagens kunnen ontwerpen die elk met een eigen 'lichtbron' verlicht worden, eventueel in volgorde van 'verschijnen'.
1 natuurlijk licht (zon, maan, sterren,...)
2 natuurlijk licht: bliksem
3 vuur
4 fakkels: prehistorie, takken in vuur steken om ergens anders te verlichten.
5 kaarsen:
- enkele eeuwen voor Christus, touw in pek gedrenkt, door de Etrusken
- overgenomen en verbeterd door de Romeinen
6 lampion: Japans of Chinees van oorsprong, lantaarn (beschutte kaars)
7 gas verlichting: eind 18de eeuw.
of 1800: uitvinding koolstaafbooglamp (zoals nu nog bij grote projectoren in bioscopen)
8 uitvinding batterij: zuil van Volta (1796)
of carbure eind 19de, begin 20ste eeuw
9 elektriciteit - gloeilamp (kooldraadlamp Edison 1879)
10 elektriciteit:
- neonlamp (Georges Claude in 1910)
- natriumlamp (1931 Philips)
- TL-lamp: Edmund Germer in 1936
11 elektriciteit - halogeen (1959 Zuber en Mosby)
12 elektriciteit - laser
of elektriciteit - LED (light emitting diode 1962 door Nick Holonyah)

Het spreekt vanzelf dat de wagens niet effectief en/of uitsluitend met deze lichtbron verlicht worden. Zo zou het moeilijk kunnen zijn om 's avonds om 21.30 de zon te gebruiken. Werken met echt vuur kan, maar er dient vooraf met de brandweer overlegd te worden. Een volledige wagen verlichten met leds zou kunnen, maar om dat te monteren zijn enkele jaren nodig vrees ik en geen paar maand. Om maar te zwijgen over die bliksem, laat ons hopen dat die er zeker niet is!

Enkele andere vondsten op mijn ontdekking naar licht (nooit een groot licht geweest, vandaar misschien mijn zoeken op latere leeftijd?):
- op de Shetland-eilanden gebruikte men dode stormvogels (met levende ging dat niet wegens GAIA, denk ik), men stak een pit door de strot en stak deze aan. Het vet van het beest werd, zoals het principe van een kaars, naar de top gezogen en verbrandde daar.
- in Newfoundland gebruikten vissers de staart van de hondshaai om aan te steken en hen te verlichten bij nachtelijke visvangst (natuurlijk de staart, de muil kon het vlammetje immers uitblazen!)

Probleempje is hier ook alweer het 'historische', de wagens dienen in het opgelegde schema te rijden, wat niet steeds goed is voor het geheel van de stoet (te veel licht bij elkaar, te 'sombere' wagens, bijzondere effecten...)

Een 2de visie:


We zouden ook kunnen op zoek gaan naar gebeurtenissen, uitdrukkingen, mensen, dingen... die iets met licht te maken hebben.
Bijvoorbeeld:
Vuur:
1 De holbewoners (vuur)
2 Het brandende braambos (Mozes en de tien geboden)
3 lnno Brussel: brand op 22 mei 1967
4 Keizer Nero brandt Rome plat
5 Techniek van de verschroeide aarde (Napoleon, Russen, napalm in Vietnam...)

Mensen (zie ook andere pagina)
1 Edison (gloeilamp 1879)
2 Becquerel: uitvinding zonnecel in 1839
3 Edmund Germer met de fluorescentie lamp (TL-lamp) in 1936
4 Halogeenlicht door Zuber en Mosby in 1959
5 LED (Nick Holonyah 1962)

Uitdrukkingen:
1 Parijs, de lichtstad 2 Verlichte despoten (Frederik 11 van Pruisen, Catharina de Grote van Rusland, Josef II van Oostenrijk...
3 de eeuw van de Verlichting (eind 17de - begin 19de eeuw) (Voltaire...)
4 Jekell and Hyde: mysterieus licht.
5 onder de 'spotlights': filmsterren: Marilyn Monroe, Spielberg, ...
gebeurtenissen: scheepsramp (Harald of Free lnterprice) (gezonken tanker)...
brand
oorlog (Irak - Koeweit)(Vietnam)...
6 zoals reeds gezegd, portret van 'Geen groot licht!' (Ik wil zo graag eens op een wagen!!!), men kan ook Bush gebruiken, maar die moet dan wel echt helemaal in het donker!
7 verliefd zijn, het licht in mijn ogen.
8 opkijken naar, 'een lichtend voorbeeld'
9 het licht aan het eind van de tunnel
10 het licht schuwen: onderduiken, geniepig
11 het licht zien: geboren worden, verschijnen
12 aan het licht komen: ontdekken van het verborgene
13 er gaat me een licht op: begrijpen
14 een ander licht werpen: verduidelijken
15 geen licht mogen zien: geheimhouding
16 iemands licht belemmeren: kansen ontnemen
17 iemand het licht in zijn ogen niet gunnen: afgunstig zijn
18 iemands licht uitblazen: doden
19 waar veel licht is, is veel schaduw: wie veel bezit wordt benijd
20 verblind door het licht.

Woordenschat:
1 natuurlijk licht
2 kunstlicht
3 schaduw (zie veelvuldig gebruik in expressionistische films)
4 strijklicht
5 hooglicht
6 gebroken schaduw
7 gedempt licht
8 diffuus licht
9 gebundeld licht
10 tegenlicht
11 indirect licht
12 sfeerlicht
13 tegenlicht
14 clair-obscur
15 Noorderlicht
Licht in andere betekenissen:
Licht: niet zwaar
Licht: placenta van een koe
Licht: stut onder de bomen van een kar
Lichtdruk (fototypie)
Lichterlaaie
Lichtekooi
Lichten: opheffen (hoed, schip)
Lichtgelovig
Lichtgeraakt
Lichtmatroos: aankomend matroos
Lichtschip: waarschuwing
Lichtvoetig
Maria Lichtmis
Lichtaard en Lichtervelde als gemeenten.

Voorstel wagens gedistilleerd uit vorige tekst.

1 De holbewoners (vuur) natuurlijk licht vuur
2 Het brandende braambos (Mozes en de tien geboden) natuurlijk licht vuur
3 Keizer Nero brandt Rome plat natuurlijk licht vuur/fakkels
4 Edison (gloeilamp 1879) kunstmatig licht elektriciteit
5 Parijs, de lichtstad kunstmatig licht elektriciteit
6 Verlichte despoten (Frederik 11 van Pruisen, figuurlijke betekenis Catharina de Grote van Rusland, Josef II van Oostenrijk...)
7 De Egyptenaren dachten dat de farao de zoon van de zon was
8 De Azteken beschouwden zichzelf als het volk van de zon. natuurlijk licht zon
9 Esoterisch licht: het ideaal van de Soefibeweging (zie tekst mystiek) natuurlijk licht zon
10 Clair-obscur (Rembrandt, Caravaggio) licht-schaduw
11 Onder de 'spotlights' kunstmatig spots
12 Het licht aan het eind van de tunnel figuurlijke betekenis
13 Lichtekooi andere betekenis

alternatieven
Gebroeders Lumière: woordspeling
Prometeus: natuurlijk licht vuur
Caroline eilanden: vogel Mwi bergt het vuur van de goden in een boom (alternatief Lichtekooi)

Wie de stoet 2003 heeft gezien zal opmerken dat enkele onderwerpen uiteindelijk veranderd zijn. Het brandende braambos, Verlichte despoten en Licht aan het eind van de tunnel, zijn vervangen door: Reflectie, Gebroeders Lumière en De Middeleeuwen.

Natuurlijk licht vuur



(blad uit cursus Didactisch atelier - Remi Coune 2001)

Naast het zichtbare licht ligt het gebied van het ultraviolet en het infrarood, infrarood is een warmtestraling. Vandaar ook dat de langgolvige kleur ROOD een warme kleur genoemd wordt.
Elektromagnetisch spectrum
Nadat James Clerk Maxwell in 1873 aantoonde dat licht opgevat kan worden als een elektromagnetische golf, werd het woord spectrum gebruikt voor alle elektromagnetische straling. In het elektromagnetische spectrum zitten de volgende gebieden: radiogolven, microgolven, infrarode straling, zichtbaar licht, ultraviolet licht, röntgenstraling en gammastraling. Het zichtbare licht vormt slechts een klein deel van het elektromagnetische spectrum.

Mystiek



In het begin heeft God de hemelen en de aarde gemaakt. De aarde was woest en leeg en de Geest van God zweefde boven de watermassa. Over de watermassa lag een diepe duisternis. Toen zei God: 'Laat er licht zijn'. En er was licht. Het beviel God en Hij maakte een duidelijke scheiding tussen het licht en het donker" (Genesis 1, de Bijbel).
In Christus is eeuwig leven en dat leven is het licht voor de mensen. Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in zijn macht kunnen krijgen" (Johannes 1, de Bijbel).

Allah is het Licht van de hemelen en de aarde. De gelijkenis van Zijn Licht is als een nis waarin een lamp staat. De lamp is door een glas omsloten; het glas is als een schitterende ster. Het wordt, aangestoken met olie van een gezegende boom, een olijfboom, die van het Oosten noch van het Westen is, welks olie bijna zou lichten, zelfs al raakte vuur haar niet. Licht op Licht. Allah leidt tot Zijn Licht wie Hij wil. - Allah geeft gelijkenissen voor de mensen; Allah heeft kennis van alle dingen" (de Heilige Koran).
Of als duisternis in een diepe zee, bedekt door golf boven golf waarboven wolken zijn: duisternis boven duisternis. Wanneer men zijn hand uitstrekt kan men haar bijna niet zien; en hij, wie Allah geen licht geeft, voor hem is er geen licht" (de Heilige Koran).

Het ideaal van de Soefibeweging komt het duidelijkst tot uiting in haar universele eredienst, die symbolisch is en geleid wordt door drie cherags (priesters), in toga's gekleed. Op het met een geel kleed bedekt altaar staat een hoge kaars met daarvoor een rij van zeven kleinere kaarsen. Deze symboliseren het hindoeïsme, het boeddhisme, de zoroastische godsdienst, het jodendom, het christendom, de islam, en het licht der waarheid, dat alle godsdiensten omvat: het zgn. "esoterische licht".

In veel godsdiensten is licht heel belangrijk, zonder licht kun je niet leven.
De Egyptenaren dachten dat de farao de zoon van de zon was.
De Inca-indianen vereerden de zon als een god. De Azteken beschouwden zichzelf als het volk van de zon.

terugterug naar pagina THEMA